بازشناسي عوامل شيميايي و میکروبی
لازم به ذكر هست در ابتدا به نوع و خاصيت مواد شميايي پرداخته وسپس تاريخچه بكار گيري انرا مورد بررسي قرار خواهيم داد.
عوامل شيميايي
الف) عوامل اعصاب
به صورت مايع و گاز بكار مي رود.
از راه بيني ودهان و پوست وارد بدن ميگردد.
بي رنگ بوده و گونه كمياب ان بويي شبيه ميوه يا كاقور دارد.
از عوامل سمي بسيار خطرناك محسوب ميشود.
نشانه هاي دريافت عوامل اعصاب
1-جاري شدن اب بيني 2-احساس فشاردر سينه 3- تارشدن چشمها 4-خيره شدن چشمها
5-جاري شدن اب دهان 6-اشكال در تنفس 7-عرق زياد 8-تهوع 9- ادار غير ارادي
10-مالش معده 11-سرگيجه و سردرد 12- خواب الودگي وهزيان گويي 13- تشنج واغما
14-مرگ
كمكها واقدامات حفاظتي
1-حبس نفس و استفاده از ماسك حفاظتي
2-رفع الودگي از پوست و لباس
3-استفاده از اتوماتيك اتروپين به تعداد 3 عدد به فاصله زماني هر امپول 10 دقيقه
علايم و روش تعيين زمان ماسك هاي حفاظتي
اجزاء ماسك
1-قطعه صورتي 2-صافي ها 3-كيف حامل ماسك 4- لنزهاي چشم 5-درب فمفمه
درضمن ماسكهاي مختلف و امكانات انها متفاوت ميباشد.
مراحل پوشيدن ماسك
افراد بايستي قادر باشند در حداقل زمان ممكن 9ثانيه ويا 15 ثانيه از ماسك خود استفاده نمايند.
خارج نمودن ماسك از درون كيف حامل 2-حبس نفس و ماسك گذاري 3-اعلام خطر
ب) عوامل خون
*از گاز هاي سمي خطرناك بوده و امكان نفوذ از ماسك هم امكان دارد.
*در صورتيكه در معرض ان قرار گرفتيد ، فيلتر ماسك خود را به موقع تعويض نمايد.
*اين عامل در مناطق باز بويژه در شرايط باد پايدار و براي پرسنل مجهز به ماسك چندان ايجاد خطر نمي نمايد.
*شناخت اين عامل با استفاده از احساسهاي طبيعي انساني به سادگي امكان پذير نيست.
*عامل خون به صورت گاز بوده كه از راه سيستم تنفسي وارد بدن و پس از نفوذ از راه مويرگهاي شش به مجراي خوني راه يافته وبا هموگلبين خون تركيب شده و مانع رسيدن اكسيژن به بافتهاي ميگردد وبدين نحوصدوم بر اثر كمبود اكسيژن دچار خفگي شده وميميرد.
*اين عامل بوي شبيه بادام تلخ و ساير ميوه هسته تلخ مانند هلو زردالو و فندق دارد.
نشانه دريافت عامل خون
1-سوزش چشم وسيستم تنفسي 2-سردرد وسرگيجه 3-سرخي شديد لبهاي پوست 4-اشكال در تنفس5-تندشدن ضربان قلب 6-تشنج7-بيهوشي 8-مرگ
كمكها واقدامات حفاظتي
1-حبس نفس و استفاده از ماسك .
2-استفاده از امپول استنشاقي اميل نيتريت تعداد 8 امپول به فاصله زماني هر دو امپول 4-5 دقيقه.
3-در صورت لزوم اجراي تنفس مصنوعي
پ) عوامل تاولزا
*عامل تاولزا به صورت مايع و گاز به كار مي رود.
*شكل مابع ان به وسيله خوراكيها ونوشيدني ها الوده به اين عامل از راه دهان وارد سيستم گوارش و بافت ميشود.
*بخارات از راه بيني وارد دستگاه تنفس و چشم گرديده و ايجاد ضايعه مي نمايد.
*عوامل تاولزا بيشتر به صورت مايع و گاز مي باشند وتيره رنگ هستند.
*وجود مايع و گازشكل اين عامل در روي پوست انسان را دچار سوختگي شديد شبيه سوختگي ناشي از افتاب *نموده كه اثاراين سوختگي نخست از قسمتهاي نمودار بدن مانند زيربغل وكشاله ران و اطراف بيضه ها نمايان و كم كم در ساير بخشهاي بدن اشكار مي شود.
اين عامل بوي سير يا ماهي گنديده يا ميوه فاسد و گياه شمعداني دارد.
نشانه هاي دريافت عامل تاولزا
1-سوزش شديد در چشم و پوستچ.
2-درغلظت كم ضايع شدن پوست نظير افتاب سوختگي شديد ناشي از افتاب زدگي.
3-درغلظت زياد پيدايش تاول در روي پوست بويژه در نواحي نمودار بدن.
4-عفونت سيستم تنفسي.
5-عفونت در سيستم گوارش.
6-عفونت در سيستم تنفسي.
7-مرگ.
كمكهاواقدامات حفاظتي
1-حبس نفس واستفاده از ماسك و لباس هاي اغشته به مواد الودگي.
2-از تركاندن تاولها خوداري كرده ودر صورت تركيدن پانسمان نمودن ان همانند زخم.
3-شستن چشمها با اب.
4-استفاده از پماد ام.
ت) عوامل خفه كننده يا شوك
*اين عامل پس از ورود به بدن از راه ششها با رطوبت ششها ايجاد اسيد مي نمايد براثر اين اسيد مويرگهاي خوني درون نايژه را نازك كرده موجب تراوش پلاسماي خون به درون ششها شده و ضمنا انها را براي تامين اكسيژن مورد نياز بدن محدود مي كند.
*اين عامل از هوا سنگين تر بوده و به همين انگيزه در سطح زمين يا درون حفره ها و دره ها باقي مي ماند.
*اين عامل به صورت گاز بوده، بوي شبيه چمن و سبزيجات دارد.
نشانه هاي دريافت عامل خفه كننده
1-احساس سوزش سطح پوست 2-سرفه سردرد 3-دل به هم خوردگي 4-تنگي نفس توام با نفسهاي كوتاه و درد الود 5-سرفه شديد و درد ناك 6-احساس فشار در سينه 7-استفراغ خون
كمك واقدامات حفاظتي
1-نفس را حبس كرده و از ماسك حفاظتي استفاده كنيد.
2-استراحت كنيد.
3-بدن را گرم كنيد.
4-درصورت نياز تنفس مصنوعي و استفاده از اكسيژن همانند ديگرمصدومان اجرا نماييد.
ث) عوامل كنترل اغتشاش
اين عامل بيشتر درسه مورد به كارگرفته مي شود.
1-فريب دشمن در مناطق جنگي و بيرون كشيدن نفرات دشمن از مخفيگاههاي موجود.
2-در تمرينات اعتماد ماسكهاي حفاظتي.
3-پراكنده نمودن اجتماعات غير قانوني.
*اين عامل سبب سوزش چشم و التهاب اعضاي بدن بويژه چشم و سيستم تنفسي گوارش شده موجبات اشك ريزي تهوع و سردرد را فراهم مي نمايد.
*يك نوع ان (سي.ان) نام دارد تنها باعث تحريك و سوزش چشمها مي گردد.
*نوع ديگران (سي.اس) مي باشد كه در غلظت بالا علاوه بر ضايعات مذكور موجب تهوع نيز مي گردد.
نشانه هاي دريافت عامل اشك اور
1-تحريك و سوزش چشم 2-ريزش فراوان اشك 3-جاري شدن اب از بيني 4-سرفه
5-احساس سوزش در بخشهاي نمدار بويژه در اطراف پلكهاي چشم و مجاري بيني 6-اشكال در تنفس
كمك ها نخستين
اين عامل گر چه نياز به درمان نداشته ولي بايد اقدامات زير را انجام داد:
1-در صورت توانستن چشمها را باز نگه داشته وبه ماموريت خود ادامه دهيد.
2-اشكهاي خود را پاك كرده و از مالش چشم خوداري كنيد.
3-با استفاده از اب چشمهاي خود را شستشو دهيد.
4-نفس خود را قطع كرده از ماسك حفاظتي استفاده كنيد.
5-در صورت نفوذ عامل به درون ماسك و چشم نفس عميق بكشيد، سپس نفس را قطع كنيد.ماسك را برداشته و دوباره چشمهاي خود را بشوييد و ماسك را به صورت بزنيد.
نشانه دريافت عامل تهوع
1-سرفه 2-عطسه 3-احساس درد در سينه، بيني وگلو 4-تهوع
كمكهاي نخستين
1-نفس را در سينه حبس نموده از ماسك حفاظتي استفاده كنيد.
ج) سم vx
*آثارvx بر روي اعصاب بسيار زياد بوده و عوارض آن مشابه سارين و سومان مي باشد.
*مقدار بسياركم بخاران از راه پوست جذب شده و در بدن نفوذ مي كند.
*همچنين عمل جذب از راه تنفس به ويژه از طريق چشم صورت گرفته و ايجاد مسموميت مي كند.
*مدت زمان زيادي آب را آلوده نگه مي دارد و استفاده از آبهاي آلوده خطرات جدي در پي خواهد داشت.
*مواد غذايي به عامل vx غير قابل استفاده مي باشند.
*بسيار پايدار،چسبندگي و قدرت نفوذ آن از سومان بيشترمي باشد.
*به صورت مايع شفاف بي رنگ و بي بو مي باشد.
كمكها و اقدامات حفاظتي
كمك به فرد مسموم شده با عوامل اعصاب در صورتي مفيد واقع مي شود كه سريع و به موقع انجام پذيرد.
1-استفاده از ماسك .
2-خارج ساختن فرد مسموم از محيط آلوده.
عوامل میکروبی
عوامل میکروبی موجودات ريزي هستند كه سبب بيماري مي شوند.
انواع عوامل میکروبی:
1-باكتريها كه باعث بيماريهاي سياه زخم ، تب مالت، ديفتري، خناق مي شوند.
2-قارچهاي بيماري زا باعث بيماري پوستي و فساد مواد غذاي ميشوند.
3-ويروسها ايجاد بيماري عفوني و رواني وابله و تب زرد ميكند.
4-سموم حاصل از ميكروب ها كه باعث ايجاد بيماري گوناگون ميشوند.
چگونگي پخش:
بوسيله مهماتي كه عامل میکروبی درون انها قرار گرفته منطقه مورد نظر را با هواپيما وياحيوانات و پرندگان منتشرميكنند كه از طريق هوا ، اب ، غذا ، لباس، بستر خواب ، فضولات ، اشخاص و حيوانات و حشرات از جمله وسايل نقليه منتقل ميشود.
ويژگيهاي عامل میکروبی:
مقداره اوليه ان كم هست اما منطقه وسيعي را در بر ميگيرد و اثار ان دير اشكار ميشود.
همواره ميتواند در همه جا راه پيدا كندوكشف و اشكار سازي عوامل ميكروبي مشكل هست.
نشانه هاي تك ميكروبي:
1- ديدن دود گاز و بخار از مايع ناشناخته
2-غير عادي بودن مزه و بوي خوراكيها
3-ديدن لاشه مرده جانوران به تعداد زياد
اقدامات حفاظتي در برابر تك ميكروبي:
1-استفاده از ماسك
2-استفاده از داروهاي ضد حشره كشها
3-پوشاندن تمام بدن و نشانه گذاري منطقه الوده
4-رعايت بهداشت
علايم ماسك گذاري
بدون فوت وقت افراد در شرايط زير بايد سريعا ماسك گذاري كنند.
1-استفاده از حواس پنچگانه در تشخيص عوامل در هنگام هرگونه بمباران هوايي
2-ديدن اتش توپخانه و هوتيزر خمپاره انداز، موشكهاي و راكت با حالت مخصوص
3-بمباران هوايي، سيستم پخش مواد بوسيله هواپيما
4-بخورد با مايعات مشكوك در منطقه به روي درختان و سبزيجات
5-متصاعد شدن هرگونه دود ايروسل از منابع مشكوك
6-احساي سوزش در چشم وبيني و گلو واحساس سردرد و سرگيجه و فشار در سينه
7-اعلام خطر الودگي بوسيله گروهي دستورات فرماندهان و اطلاع همكاران
روشن تعيين زمان ماسك برداري
1-به همراه داشتن كيف كاشف: پس از ازمايشات عملي و تاييد اينكه عوامل شميايي در منطقه وجود
ندارد فرمانده 3 نفر را لنتخاب كرده ومدت 5 دقيقه ماسك برداري ماسك گذاري مي كندوپس از 10 دقيقه چنانچه اثري از مسموميت مشاهده نشد،فرمانده دستور ماسك برداري ميدهد.
2-بدون همراه داشتن كيف كاشف: فرمانده 2 يا 3 افراد ضعف جسه را انتخاب ميكند تا با حبس نفس 2 الي 3 ثانيه بدون ماسك چشم خود را در محيط باز نگه دارند.سپس ماسك گذاري به مدت 10 دقيقه زير نظر باشند.اگر علايمي مشاهد نشد،دوباره همان نفرات ماسكبرداري و دوتا سه بارنفس كشيده و مجددا ماسك گذاري مي نمايد.وبه مدت 10 دقيقه ديگر تحت نظر قرار مي گيرند،اگر مسموميتي ملاحظه نشد مجددا 3 تا 5 دقيقه ماسك برداري وپس از ماسك گذاري مدت 10 دقيقه تحت نظر و اگر اثري ديده نشد فرمانده دستور ماسك برداري مي دهد. ويا برداشتن ماسك به دستور ارشدترين نفر .
****
گردآورنده : محّمد رضا خان پور
کارشناس مدیریت امداد در سوانح
****
هزار بار گفتم